Decyzja o podjęciu psychoterapii sama w sobie może być trudna i wymaga sporej odwagi. Jeśli do tego stajesz przed koniecznością wyboru odpowiedniego specjalisty, pojawia się dodatkowy stres. Kolejnym ważnym dylematem jest decyzja, czy lepsza dla nas będzie psychoterapia indywidualna, czy terapia grupowa. Pewnie byłoby świetnie dostać jedną, prostą i uniwersalną odpowiedź. Problem w tym, że w procesie psychoterapeutycznym to tak nie działa.
Sytuację tę można trochę porównać do pytania: co jest lepsze – bieganie czy siłownia? To oczywiste, że dla każdego inna forma aktywności będzie strzałem w dziesiątkę, a dla innych – zupełnie nie.
Czasami, jeśli jesteś pod opieką lekarza psychiatry (lub lekarza rodzinnego), może on zaproponować konkretną formę leczenia. Jeśli jednak nie masz takiej sugestii i samodzielnie stoisz przed wyborem: terapia indywidualna czy grupowa – jako psychoterapeutka, na podstawie mojego wieloletniego doświadczenia, pomogę Ci zrozumieć kluczowe różnice i poczuć, która ścieżka jest bliższa Twoim aktualnym potrzebom.
Na czym polega różnica między psychoterapią indywidualną a grupową?
Poza najbardziej oczywistym faktem logistycznym – że psychoterapia indywidualna to regularne spotkania jeden na jeden z terapeutą, a psychoterapia grupowa opiera się na spotkaniach kilku osób (zwykle od 6 do 12) prowadzonych przez jednego lub dwóch specjalistów – doświadczenie obu tych form jest zupełnie inne. Istnieje kilka istotnych elementów, które warto wziąć pod uwagę, aby w pełni skorzystać z procesu i optymalnie zainwestować swoje pieniądze.
Psychoterapia indywidualna – Twoja osobista przestrzeń i pełna prywatność
Wyobraź sobie bezpieczne miejsce, w którym przez pełne 50 minut profesjonalista jest w 100% skupiony wyłącznie na Tobie, na Twoich słowach, emocjach i trudnościach. Nie musisz z nikim dzielić uwagi, porównywać się z innymi ani zastanawiać się, co pomyślą uczestnicy grupy.
Dla wielu pacjentów to jedyna dopuszczalna możliwość na start, ponieważ otwieranie się na forum publicznym budzi w nich ogromny lęk. Rozmawiając na osobności z psychoterapeutą, często łatwiej jest wypowiedzieć słowa wstydliwe lub bolesne; można iść własnym tempem i zachować poczucie większej kontroli nad przebiegiem sesji.
Z drugiej strony – w gabinecie jesteś tylko Ty i Twój terapeuta. Tracisz więc możliwość zobaczenia i doświadczenia na żywo tego, jak obcy ludzie reagują na Twoje zachowanie, nie usłyszysz uwalniającego: „Mam dokładnie tak samo”, ani nie porównasz swoich przeżyć z doświadczeniami rówieśników. A to bywa niezwykle cenne i przynosi ogromną ulgę.
Terapia grupowa – spotkanie z innymi oraz przeglądanie się w lustrze relacji
Myśl o dołączeniu do grupy terapeutycznej niemal zawsze budzi naturalny opór, napięcie, wstyd czy zażenowanie. Pytanie: „Mam mówić o swoich intymnych problemach przy obcych ludziach?” jest całkowicie normalną reakcją obronną.
Jednak po pierwszych doświadczeniach w grupie bardzo często dzieje się coś zaskakującego. Okazuje się, że ta społeczność daje ogromne poczucie bezpieczeństwa. Mówisz wtedy, kiedy czujesz gotowość i realną potrzebę, a samo słuchanie historii innych pozwala Ci lepiej zrozumieć własne mechanizmy. Dostrzegasz, że inni też się boją, wstydzą i mierzą z bliźniaczymi problemami.
Terapia grupowa działa jak psychologiczne lustro:
- Dostrzegasz siebie i swoje własne zachowania w reakcjach innych ludzi.
- Otrzymujesz cenne informacje zwrotne na temat tego, jak jesteś odbierany/a.
- Uczysz się budowania relacji na żywo, w bezpiecznych, niemal „laboratoryjnych” warunkach.
Jest to jednak forma bardziej wymagająca, oczekująca większej otwartości oraz gotowości na konfrontację z chwilowym dyskomfortem.
Co daje jedno rozwiązanie, czego nie znajdziesz w drugim?
Warto porzucić wartościowanie, co jest lepsze, a co gorsze. Spójrzmy na te formy jako na dwa różne, specjalistyczne narzędzia:
| Psychoterapia Indywidualna daje Ci: | Terapia Grupowa daje Ci: |
| Maksymalną dyskrecję i prywatność. | Poczucie przynależności i świadomość, że nie jesteś sam. |
| Głęboką pracę nad intymnymi tematami. | Realne doświadczenie relacji pod okiem moderatora. |
| Indywidualne tempo dopasowane tylko do Ciebie. | Możliwość zobaczenia „na żywo” reakcji innych na Twoją osobę. |
| Bezpieczne oswojenie procesu (idealne na pierwszy raz). | Trening komunikacji i asertywności w bezpiecznych warunkach. |
Kiedy lepiej sprawdzi się psychoterapia indywidualna?
Wybór spotkań jeden na jeden z psychoterapeutą jest najbardziej rekomendowany, gdy:
- Bardzo trudno jest Ci otworzyć się przed większym gronem i paraliżuje Cię strach przed oceną.
- Towarzyszy Ci silne, chroniczne poczucie lęku lub głębokiego wstydu.
- Chcesz dopiero powoli „oswoić” sam proces leczenia.
- Posiadasz bardzo traumatyczne, osobiste doświadczenia, o których ciężko mówić głośno.
- Potrzebujesz spokojnego, bardzo wyważonego tempa pracy.
Kiedy warto zdecydować się na terapię grupową?
Grupa przynosi spektakularne efekty, gdy:
- Czujesz wewnętrzną gotowość na obecność w większym gronie osób.
- Twoim głównym problemem są trudności w budowaniu satysfakcjonujących relacji.
- Czujesz się stale samotny, niezrozumiany lub społecznie „inny”.
- Dostrzegasz, że pewne destrukcyjne sytuacje w kontaktach z ludźmi ciągle się powtarzają, ale nie rozumiesz ich przyczyny.
- Chcesz dowiedzieć się, jak realnie widzą Cię inni ludzie.
Jeśli Twoje główne cierpienie wiąże się bezpośrednio z interakcjami międzyludzkimi, grupa jest najbardziej naturalnym środowiskiem do uzdrawiania tych schematów.
Częste pytania: Czy można łączyć obie formy terapii jednocześnie?
Co zrobić, jeśli nadal nie wiesz, którą drogę wybrać? To całkowicie normalne. Taki stan wahania sam w sobie niesie dużą wartość diagnostyczną i wiele mówi o Twoich wewnętrznych konfliktach. W takiej sytuacji najważniejsze to po prostu zacząć i nie zwlekać. Praktyka pokazuje, że po kilku pierwszych konsultacjach pacjent intuicyjnie czuje, czy dokonał właściwego wyboru. Jeśli forma okaże się nietrafiona, zawsze można ją zmienić. Bardzo powszechnym i zdrowym podejściem jest rozpoczęcie od terapii indywidualnej, a po uzyskaniu stabilizacji – płynne dołączenie do grupy.
Jako psychoterapeutka psychodynamiczna zdecydowanie jednak odradzam łączenie obu tych form w tym samym czasie. Równoległe uczestnictwo w terapii indywidualnej oraz grupowej może prowadzić do niebezpiecznych odreagowań emocjonalnych.
Dodatkowo każda terapia wymaga bezwzględnej poufności. W przypadku grupy dotyczy ona nie tylko Ciebie, ale i pozostałych uczestników. Łączenie procesów może wywołać u Ciebie silny dylemat oraz konflikt lojalnościowy, co w konsekwencji poważnie zaburzy i osłabi skuteczność obu procesów.
Podsumowanie – najważniejszy jest pierwszy krok
Niezależnie od tego, czy bliższa jest Ci dziś bezpieczna przestrzeń gabinetu, czy dynamiczne środowisko grupy – sam fakt, że rozważasz rozpoczęcie pracy nad sobą, jest ogromnym krokiem naprzód. Świadczy to o Twojej dojrzałości, chęci rozwoju i wzięciu odpowiedzialności za swój dobrostan.
W dążeniu do satysfakcjonującego życia i zdrowia psychicznego nie chodzi o to, by od razu wybrać idealnie. Chodzi o to, żeby po prostu zacząć.
Alina Ronowska
Psychoterapeutka psychodynamiczna
Centrum Terapii i Wsparcia w Wejherowie